مشاهده / بستن موضوعات

مسجد جمعه و آرامگاه شيخ عبدالصمد

دسته بندی: معماری
3307 بازدید

مسجد جمعه و آرامگاه شيخ عبدالصمد

در وراي باغستانهاي سرسبز مركز شهر نطنز مناره اي سربفلك كشيده، و گنبدي هرمي شكل در كنار آن توجه هر تازه واردي را به سوي خود معطوف مي دارد. اين مناره بخشي از مجموعه بسيار نفيس مسجد جمعه و آرامگاه عالم رباني و عارف روشن ضمير سده هشتم هجري قمري شيخ نورالدين عبدالصمد اصفهاني نطنزي و سردر خانقاه او مي باشد، كه قسمتهايي از آن از دستبرد مصون نمانده و در نتيجه زينت بخش موزه هاي كشورهاي بيگانه گرديده است.

اين مجموعه كه شامل شبستان هشت ضلعي گنبددار مسجد (داراي بخشهاي گوناگون) – آرامگاه شيخ نورالدين عبدالصمد – سردر خانقاه و مناره مرتفعي است به استثناي شبستان گنبددار كه از بناهاي دوره ديلمي است، بقيه مربوط به دوره ايلخانيان مغول مي باشند كه در فاصله سالهاي 704 تا 725 هجري قمري بنا گرديده است.

شمال و جنوب و مغرب اين مجموعه را كوچه هاي باريكي فرا گرفته كه در سمت جنوب وسعت بيشتري پيدا كرده و به صورت ميداني كوچك درآمده است. به گفته دونالد ويلبر «تركيب رنگهاي روشن تزئينات خارجي ابنيه در مقابل درخت كهنسالي كه بر آنها سايه افكنده و رنگهاي مختلف كوهستان، منظره جالب توجهي بوجود آورده كه شخص را به ياد نقاشيهاي مينياتور ايراني مي اندازد.

 

 

200 صفحه فایل ورد (Word) فونت 14 منابع دارد قیمت 17000 تومان 

 

پس از پرداخت آنلاین میتوانید فایل کامل این پروژه را دانلود کنید 

 

فهرست مطالب

-بررسي كاليدي خانقاه

خانقاه شيخ احمد جام

خانقاه شيخ عبدالصمد اصفهاني

خانقاه چلبي اوغلو

خانقاه تقي داد

خانقاه تاج الدين

خانقاه شاه نعمت ا... ولي

-ويژگي هاي معماري خانقاه

-خانقاههاي خارج شهر

-بخش هاي خانقاهها

مشخصات ساختماني زاويه

خانقاههاي اوليه

نخستين خانقاه در ناحيه عبادان

روند تحول بناي خانقاه

رباطها و خانقاههاي منطقه بغداد

واژه‌ي رباط و كاربرد آن

نخستين رباط

خانقاههاي كشور مصر

خانقاههاي تركيه

خانقاههاي منطقه شام

تصوف در خراسان

خانقاههاي منطقه‌ي خراسان

تصوف در فارس

رباطهاي شيراز

اردبيل

كانونهاي خانقاهي

امور اقتصادي خانقاهها

امور فرهنگي خانقاهها

اعمال خانقاهي

آداب و رسوم خانقاهي

بررسي تفصيلي چند خانقاه

آرامگاه شيخ صفي الدين

مسجد جمعه و خانقاه شيخ عبدالصمد

آرامگاه بايزيد بسطامي

خانقاه چلبي اوغلو در سلطانيه

پلانها

نگاره ها

بناي مسجد در اين مكان ابتدا به ساكن نبوده و باني اين زمين را به علت وجود جاي كافي بدين امر اختصاص نداده است زيرا مجموعه مسجد كنوني به پيرامون مسجدي ديگر بنا گرديده است. گرچه وجود تنگناها و گنبد آجري عهد ديلمي خود مبين اين امر است ولي ترتيب كار چنان داده شده كه تمامي اين بناها در ظاهر مجموعه واحدي را نشان مي دهند.

ورودي جنوبي مسجد داراي طاق يا سردر نسبتاً مرتفعي است كه علاوه بر ورودي، طرفين آن را دو طاقنماي تزئيني نيز فرار گرفته و كتيبه مورد اشاره به طور كمربندي بالاي در ورودي و دو طاقنماي مذكور قرار گرفته است.

ستونهاي دو طرف سردر كه آجري است و بخشي از آن مورد مرمت قرار گرفته شامل دو طاقنماي تزئيني در متن نغول در دو طبقه است كه در فاصله بين طاقنماهاي زير و رو سنگ نبشته اي نصب شده است. سنگ نبشته سمت چپ فرمان شاه عباس اول و سمت راست دستوري است از شاهزاده حسام السلطنه قاجار كه متن هر يك عيناً درج مي گردد.

1-فرمان شاه عباس

اين سنگ كه از مرمر سفيد و نوشته آن به خط ثلث برجسته است به ابعاد 45×75 سانتيمتر و شامل 7 سطر است.

2-سنگ نبشته سمت راست سردر به ابعاد 28×31 سانتيمتر و به رنگ خاكستري و متن آن حاوي هفت بيت شعر است كه خط نستعليق برجسته كنده كاري شده به شرح زير:

بعهد ناصر دين شهريار كز عدلش

ز جور پيل قوي ايمن است مور ضعيف

حسام سلطنت آن داوري كه از كرمش

دعا به دولت مي كنند و ضيع و شريف

چو ميرزااسدالله را اجازت داد

بسرپرستي خلق ضعيف و زار و نحيف

بازدياد دعاگويي و سلامت شاه

بخاص و عام رعيت روف كيست لطيف

وجوه ما حصل پاره دوز و صابوني

معاف كرد مسلم بصيغه تخفيف

به لعنت ابدي باد مبتلا هركس

كه منحرف شدوش رايي يا كند تحريف

بسال دو صد هشتاد و يك پس از يك الف

ز طبع سيما اين قطعه يافت نظم و رديف

 

سردر، داراي در چوبي منبت كاري است كه به سوي پله كانها و راهروي وسيع پشت آن باز مي شود و در اثر تماس با آفتاب و ساير عوامل جوي بيشتر نقوش منبت و خطوط آن محو يا ريختگي پيدا كرده است. آن چنانكه فقط بر دماغه در جمله هاي زير به دشواري خوانده مي شود:

«......بن يحيي النطنزي تقبل الله عمل استاد..... الاصفهاني في رمضان سنه خمس و عشرين و ثمانمائه»

825 هجري قمري

راهرو و ورودي جنوبي از سطح ....................................

 

 

.........................

 

. موضوع قابل توجه آنكه در لايه هاي زيرين اين پوشش نوشته هايي به نظم و نثر با تاريخهاي مختلف پيدا شد كه در اثر مهارت استادكاران مسئول، اصالت آنها حفظ و اينك در معرض تماشاي همگان قرار گرفته است. بيشتر اين نوشته ها در كناره محراب و ديواره هاي آن به چشم مي خورد.

بالاي لچكي ورودي شبستان بزرگ كتيبه يا كمربندي به خط ثلث سفيد در زمينه اي قهوه اي شامل آيه 25 سوره نور و چند آيه اول سوره دهر نوشته شده كه نوشته هاي آن در اثر عوامل جوي تقريباً ناخوانا گرديده است. گيلويي گچي بالاي اين كتيبه كمربندي نمايانگر تقسيم مضاعف ايوان است و بخش بالايي گيلويي شامل مشبك هاي آجري و طاقنمايي با مقرنس گچي و دالانهايي كه به وسيلة غلام گردشها به يكديگر اتصال دارند و درگاههاي جنبي با نرده هيا مشبك آجري، مي باشد.

طرفين ايوان جنوبي راه دهليزها در دو طبقه با نرده هاي مشبك آجري در جلوي آنها، فرا گرفته كه دهليز پاييني سمت جنوب شرقي شبستانهاي فرعي اين قسمت شده است.

ستونهاي دو طرف ايوان را نغولهاييي هر يك در سه طبقه پوشانيده كه بر ستون سمت چپ دو سنگ نبشته و ستون سمت راست يك سنگ نبشته در فاصله نغولها نصب گرديده كه در آنها شرح رقابتي از موقوفات مسجد كنده كاري شده است.

 

گنبد آجري

همانگونه كه اشاره شد در انتهاي ايوان جنوبي دو ورودي تعبيه شده كه ايوان را به شبستان پشت آن متصل مي كند. از ظواهر امر چنين استنباط مي گردد كه اين شبستان هشت ضلعي كه گنبدي آجري بر آن استوار گرديده جزئي از مجموعه احداثي دوره ايلخانان مغول است. حال آنكه حقيقت امر چنين نبوده، و با توجه به چگونگي موقعيت مكاني شبستان اين موضوع كاملاً آشكار مي گردد. زيرا شبستان بر محور ايوانهاي جنوبي و شمالي صحن واقع گرديده و فقط ورودي سمت راست شبستان (از ايوان جنوبي) در امتداد محور شبستان قرار گرفته است. با رجوع به نقشه موضوع كاملاً روشن مي گردد. گرچه در مجموعه ناصري نسخه خطي و سفرنامه نظام الملك از محراب كاشي و كتيبه هاي گچ بري اين شبستان ياد شده ولي اكنون جز منبري شش پله كه با سنگ و ساير مصالح ساختماني بنا شده و روي آن را پوششي از گچ فرا گرفته، اثري از تزئينات ياد شده در داخل شبستان به چشم نمي خورد زيرا محراب كاشي آن در اواخر دوره قاجاريه به سرقت رفته است.

آقاي حاج محمدباقر مرتضوي امام جماعت مسجد از قول مرحوم صدرالعلما پدر همسر خود در مورد سرقت محراب كاشي واقع در محوطه گنبد ديلمي چنين اظهار مي داشت:

در سفري اجلال الدوله شاهزاده قاجار هنگام عبور از نطنز از اين مسجد بازديد نمود محراب كاشي مورد توجه او قرار گرفت و خيلي از آن تعريف كرد. پس از اين بازديد به فاصله چند روز محراب مورد سرقت قرار گرفت. چون دزدان براي انجام سرقت منبر چوبي را كه در ايوان شمالي قرار داشته به محوطه گنبد ديلمي برده بودند، خادم مسجد كه آدم ساده اي بوده صبحگاه فقط متوجه جابجايي منبر شده و به خانه امام جماعت وقت رفته مي گويد آقا ديشب منبر امام حسين (منبري كه در ايوانم شمالي بوده) به زيارت منبر حضرت علي (منظور منبر گچي داخل گنبد ديلمي) رفته است. امام جماعت مي گويد موضوع به اين سادگي نيست برويم از مسجد بازديد كنيم به هنگام ورود به محوطه گنبد متوجه مي گردند كه محراب كاشي به سرقت رفته است.

پرفسور آندره گلدار باستان شناس شهير فرانسوي در مورد اين شبستان چنين اظهار نظر كرده است:

«از عجايب اين بنا كه تا به حال نظيرش ذرات نديده ام اين است كه شبستان برروي محور صحن و ايوانهاي شمالي و جنوبي واقع نگشته لكن فرضه كه به شبستان راه دارد به امتداد محور باز مي گردد.

در قسمت وسط ديوار عقب ايوان جنوبي قطعه بنايي نمايان است كه براي اينكه از وجود آن قطعه ديوار ناجور و بدشكل نشود محراب ديگري در آن كنده اند.

در دو طرف اين پيش آمدگي ناجور دو فرضه (درگاه ورودي) موجود است و محور شبستان با يكي از آن فرضه ها موافقت دارد.

از آنجا كه علاقه و احترام معماران ايراني به محور ساختماني چه در قديم و چه در حال حاضر مسلم است و نمي توان گفت كه اين انحراف محور از روي تفنن معماران پيدا شده پس بايد گفت به جهتي از جهات كه فعلاً ما را از آن اطلاعي نيست شبستان را متمايل به جانب غرب كرده اند مثلاً براي رعايت استقامت كوچه يا به علت وجود بناهايي ..........................

 

 

ساختاريابي خانقاه

نمودارهاي ارايه شده در اين بخش، خلاصه اي است از اطلاعاتي كه بيشتر از طريق منابع مكتوب به دست ما رسيده است. اين نمودارها شامل دسته هاي A و B و C است و هر دو تيپ «چارگوش» و «ميانسرا» را در بر مي گيرد. از مقايسه ي اين نمودارها درمي يابيم كه «جماعت خانه» فضاي پايه و اصلي هر خانقاهي را تشكيل مي دهد. و فضاهاي ديگر حكم فضاهاي فرعي را دارند. اين فضاها متناسب با نيازها، طراحي و به جماعت خانه افزوده مي شوند. سرانه فضاها نيز مقداري ثابت ندارند و متناسب با تعداد بهره برندگان از خانقاه ها بوده است. همچنين خانقاه مي تواند با فضاهاي مذهبي، آموزشي، اجتماعي و خدماتي تلفيق شده و فضاهاي پيچيده تري را به وجود آورد.


..............................

 

 

بلافاصله بعد از پرداخت موفق لینک دانلود این پروژه فعال خواهد شد.

قیمت اختصاصی و استثنایی این پروژه درپایان نامه دات کام : تنها , 17000 تومان

 

قیمت قبلی : 200000 ریال

قیمت جدید : 17000 تومان  |   جهت خرید محصول بر روی تصویر روبرو کلیک نمایید :

خرید آنلاین این مطلب





0 نظر
نام:*
ایمیل:*
متن نظر:
کد را وارد کنید: *